تبلیغات
شُـمبه ای ها (شُنبه ای ها) - شـنابا یـــا شـنانا ؟؟

شُـمبه ای ها (شُنبه ای ها)

Shanaba - Shanana

چند وقت قبل دیدم یکی از دوستانم در وبلاگ خود برای معرفی زادگاهم (شهر شنبه) از اصطلاحات "شنانا" ،"شب به" و "شنبه" استفاده کرده است ، راستش بسیار خوشحال شدم و از آنجا که سالها قبل حقیر مطالبی در این خصوص شنیده بودم سعی کردم شنیده ها و دیده ها را به سند تبدیل کنم به همین خاطر در جلساتی که با اساتید و محققین تاریخ استان داشتم  به واقعیت این نکته دست یافتم. یکی از مورخین و نویسندگان کتب تاریخی استان استاد "علیرضا خلیفه زاده " بودند که حقیر را به مطالعه کتب تاریخی "فارس نامه ابن بلخی" - قرن چهارم هجری- و جغرافیای حافظ ابرو-قرن هشتم در گام نخست ارجاع دادند.

به راهنمایی این استاد، کتب مذکور را یافته و مطالعه کردم که خوشبختانه به واقعیت نام قدیمی "شنانا" برای  دیه "شُنبه" دست یافتم ، مستند ترین ادله این واقعیت ،کتاب فارس نامه ابن بلخی مورخ شیرازی قرن چهارم هجری بود که مطلب زیر را در صفحه  163 آن یافتم .(قابل ذکر اینکه ابن بلخی مبدا محاسبه سرزمینهای ایران را - با توجه به سکونتشان- خصوصا خطه جنوبی ،شهر شیراز در نظر گرفته اند،همچنین ایشان فواصل مبدا تا مقصد(شیراز الی...) را فرسنگ –تنها واحد محاسبه مسافت آندوره- در نظر گرفته اند)

از شیراز تا نجیرم

از شیراز تا نجیرم شصت و پنج فرسنگ ،چهار منزل تا غندجان(هم برین راه کن یاد کرده آمد) بیست فرسنگ،منزل پنجم بوشتکان هفت فرسنگ،منزل ششم بوشکانات پنج فرسنگ،منزل هفتم دیه "شنانا" ده فرسنگ،منزل هشتم ماندستان هشت فرسنگ،منزل نهم آخر ماندستان هفت فرسنگ،منزل دهم نجیرم هشت فرسنگ

حقیر به این نوشته اکتفا نکرده و جهت تائید یافته هایم(مطالعه کتب) باز با دوستان محقق تاریخم صحبت کردم که ماحصل این کنکاش و چالش به شرح زیر می باشد :

1-      مبدا حرکتی ابن بلخی، شیراز در استان فارس بوده و با توجه به ذکر کردن عبارت" هم برین راه کن یاد کرده آمد"  عبور ازمناطق کوهستانی و صعب العبور مسیر توسط مورخ راه قدیمی(کوهستانی) ورود به دیه "شنانا" مد نظر ایشان بوده است.

2-       مقصد ابن بلخی از فارس"نجیرم " بوده و نجیرم نیز شهرستان دشتی و با زوم بیشتر روستای زیارت فعلی می باشد،از آنجا که اگر راه جدید - نه راه کوهستانی- مد نظر قرار گرفته بود می بایست ابتدا به نجیرم وارد می شد، سپس به "ماندستان" و دیه "شنانا" نیز بعد تر . (ماندستان نیز به مجموعه روستاهای اطراف رود "مند" اطلاق میشود که اینک داعیه شهرستان شدن دارند)بنظر میرسد بعد مسافت دیه "شنانا" تا "ماندستان "نیز همان هشت فرسنگ- یا چهل و... کیلومتر- فعلی باشد.

3-      با توجه به مستنداتی که در مورد شبهای "شنبه" و شب نشینیهایش ذکر شده است-هرچند اثر مکتوب معتبری یافت نشده است- ممکن است نام "شنابا" صحیح تر از"شنانا" باشد که بعید نیست مورخ سهوا "شنانا"ذکر کرده است.

4-      باتوجه به وجود بقایای قلعه تخریب شده "گوریها"Gavriha در شهر شنبه،سنگ نوشته های موجود روستای درویشی،منقوشات روستای باغان، موقعیت استراتژیک وسوق الجیشی روستای شنبه سابق ، قرار داشتن در مسیر تردد به نواحی کوهستانی" جم "فعلی از یک سو و مناطق پشت کوه از سمت دیگر، از همه مهمتر وجود مناطق امن جهت جنگهای گریز از مرکز و بعضا پناه بردن یاغیان حکومتی به کوههای روستای کردلان بواسطه محدودیت راههای ورود، مرکزیت قریه شنبه و نزدیکی به محلهای ذکر شده ،این دیه بسیار زبانزد بوده بطوریکه شهره آبادانی آن موجب پناه بردن اهالی زنگبار جهت امرار معاش به قریه شنبه شده بوده است.

پس وارد شدن به نواحی ماندستان و نجیرم مستلزم عبور از محدوده دیه "شنانا" بوده است.

5-      فرض اینکه"شنانا" روستای فعلی سنا باشد نیز ممکن بود که محاسبه فرسنگهای ذکر شده حدفاصل روستای سنا -چه جای قبلی و چه فعلی- تا ماندستان بسیار کمتر از مقدار ذکر شده توسط مورخ است پس با ذکر این مطلب واقعیت اینکه  "شنابا" یا "شنانا" نام قدیمی شهر فعلی "شنبه" باشد  تحقق پیدا می کند.

6- در جلد دوم "جغرافیای حافظ ابرو" صفحه 158 چاپ 1378 عبارت "شنابا" برای معرفی "شنبه" استفاده کرده است.با این تفاسیر اینکه نام قدیم شهر شنبه فعلی "شنابا" بوده است، قوت بیشتری میگیرد.احتمالا همانگونه که ذکر شد ابن بلخی در قرن چهارم سهوا عبارت "شنانا" را بجای "شنابا" ذکر کرده است.با ارائه این مدرک نسبت دادن این اسم به "روستای سنا " نیز غیر ممکن است.





منتظر ارائه مستندات و معرفی نفشه هایی در این خصوص باشید.

...ادامه دارد.




 

با تشکر از اساتید "علیرضا خلیفه زاده" ، "حمیدی"،"غلامحسین هادی نژاد"، "زارعی"،"ابراهیمی" و...

"فارسنامه ابن بلخی"  به قلم ابن بلخی(قرن چهارم هجری)   تصحیح و تحشیه : گای لیسترانج  و رینولد آلن نیکلسون (Gay le Strange  - R.A Nichelson)    انتشارات اساطیر   




سلام ای شُنبه ای شهرجنوبی
بـهـشـت آرزوهـا ، مهـد خـوبــی
به بــزم دل ربـایـی هـای نـابـت
کند دل دست افشـان ، پایکوبی
...................................
پیام رسان وبلاگ
10009176669227

فرشید ابراهیمی


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :